Copilot dla finansistów: 20 promptów i kontrola obliczeń

Temat: AI w codziennej pracy

Analizę finansową z Copilota sprawdzaj w tej kolejności: najpierw dane i obliczenia, potem komentarz. Przekonujący akapit nie dowodzi, że liczby się zgadzają. Copilot nie zastępuje formuły ani sprawdzenia obliczeń. Poniżej 20 promptów: 8 do Copilot Chat, 7 do aplikacji Microsoft 365 i 5 do Cowork. Każdy ma dane wejściowe i sposób sprawdzenia wyniku.

Komentarz może brzmieć świetnie: marża poprawiła się dzięki lepszej strukturze sprzedaży. Tyle że arkusz zawiera dwie waluty i nie uwzględnia korekt. Najbardziej stanowcza odpowiedź agenta nie zastąpi brakującej kolumny.

Prompty to autorskie szablony, nie rekomendacje finansowania, inwestycji ani rozliczeń podatkowych. Każdy wymaga źródła, zakresu i odbioru przez osobę odpowiedzialną za wynik. Wersje Copilota, licencje i to, jakie dane firmy zobaczy, wyjaśnia poradnik Microsoft Copilot dla firm.

Te prompty jako skill. Wszystkie prompty z tego wpisu są też gotowym skillem prompty-finansista w otwartym repozytorium moja-firma-prompty na GitHubie. Skill sam dobiera prompt do zadania, prosi o brakujące dane i sprawdza wynik. Jak to działa.

Ustal, co Copilot ma przygotować

Microsoft ostrzega, że Copilot w Excelu może się mylić, i odradza go przy decyzjach w obszarach takich jak finanse. Zaleca sprawdzenie wszystkiego, co stworzy. Używaj go więc do przygotowania zestawienia, listy pytań albo szkicu modelu do sprawdzenia, a decyzję zostaw człowiekowi. Zwykły czat nie czyta też automatycznie ERP, banku ani plików firmy. Wskaż źródła, które faktycznie podajesz.

Microsoft 365 Copilot nazywa się teraz Microsoft Copilot, a czat to Microsoft Copilot Chat. Starsze nazwy zostają w licencjach i interfejsach w okresie przejściowym (źródło). Cowork, czyli agent do zadań wieloetapowych, jest według dokumentacji dostępny dla licencji Premium i rozliczany według zużycia. Dostęp zależy od ustawień administratora (źródło).

Własny model powinien jawnie pokazywać założenia, zakres komórek i sposób liczenia. Wynik zapisany tylko w akapicie jest trudniejszy do sprawdzenia niż rachunek w arkuszu.

Pole wejścioweCo ustalić przed analiząTypowy błąd
OkresMiesiąc, rok i data odcięciaPorównanie pełnego i niepełnego okresu
WalutaWaluta źródła i zasada przeliczeniaDodawanie kwot bez konwersji
KwotaNetto, brutto, jednostki lub tysiąceMieszanie różnych podstaw
ZakresSpółki, produkty, centra kosztówPominięcie części działalności
WersjaBudżet zatwierdzony, prognoza, wykonaniePorównanie dwóch różnych planów

Zachowaj kopię wejścia i roboczą wersję modelu. Poproś o oznaczanie braków zamiast uzupełniania ich przypuszczeniem. Przekazuj tylko dane potrzebne do zadania, zgodnie z zasadami firmy.

Copilot Chat: 8 promptów do analizy i szkiców

1. Trendy finansowe

Na podstawie [uzgodnione zestawienie, data i wersja] opisz zmiany przychodów, kosztów i marży za [okres]. Podaj wartości bazowe i wzory. Oddziel obserwacje od hipotez o przyczynach. Nie przypisuj zmian działaniom firmy bez potwierdzających danych.

Sprawdź: porównaj zakres działalności między okresami. Przejęcie albo zmiana klasyfikacji kosztów psuje prostą ocenę trendu. Przelicz jedną marżę ręcznie.

2. Prognoza w trzech scenariuszach

Na podstawie [dane historyczne] i [zatwierdzone założenia] przygotuj strukturę prognozy na [horyzont]. Rozdziel historię od prognozy. Dla trzech scenariuszy pokaż zmieniane parametry i zależności. Brakujące założenia wypisz jako pytania.

Sprawdź: czy scenariusze różnią się mechanizmem (cena, wolumen, termin płatności), a nie tylko dowolnym procentem wzrostu. Czy założenia mają właściciela.

3. Rentowność produktów

Porównaj [produkty] według [przychody i uzgodnione koszty]. Pokaż wynik przed i po alokacji kosztów wspólnych. Opisz klucze podziału i ich wpływ. Nie proponuj zamknięcia produktu na podstawie jednej alokacji.

Sprawdź: które koszty rzeczywiście znikną razem z produktem. Koszt przypisany nie zawsze jest kosztem możliwym do uniknięcia.

4. Kapitał obrotowy

Dla [należności, zapasy, zobowiązania] przygotuj zestawienie według [zatwierdzone definicje wskaźników]. Pokaż okresy i mianowniki. Rozdziel opóźnienia, spory i uzgodnione terminy. Wskaż pozycje do wyjaśnienia. Nie zakładaj, że gotówka zostanie od razu uwolniona.

Sprawdź: jakość danych o terminach i jeden wskaźnik policzony ręcznie. Saldo księgowe i realna szansa na odzyskanie środków to różne pytania.

5. Porównanie ofert finansowania

Zestaw [obecne finansowanie] i [warunki otrzymanych ofert]. Porównaj terminy, koszty i ograniczenia przy tych samych założeniach. Wskaż brakujące dane i pytania do finansującego. Nie wybieraj optymalnej oferty.

Sprawdź: zgodność z dokumentami ofert. Sama stopa nominalna nie wyczerpuje porównania, bo liczą się też prowizje i zabezpieczenia.

6. Wrażliwość wyniku na cenę

Z uproszczonego modelu: przychód 1000, koszty zmienne 600, koszty stałe 250. Policz wynik i marżę, a potem wpływ spadku ceny o 5% przy niezmienionym wolumenie i kosztach. Pokaż wzory krok po kroku. Nie zakładaj reakcji popytu ani zmian kosztów.

Sprawdź: wynik wyjściowy to 150 (marża 15%). Po spadku ceny przychód to 950, wynik 100, marża 10,53%. Wynik spada o 33,3%, a marża o 4,47 punktu procentowego. Jeśli odpowiedź podaje „spadek o 5%”, pomyliła cenę z wynikiem. Przelicz wzory na swoich danych w arkuszu.

7. Przegląd założeń modelu

Poniżej opis założeń mojego modelu [wklejone założenia z oznaczeniem komórek lub arkuszy]. Wskaż niespójności: założenia, które sobie przeczą, brakujące założenia (np. nakłady inwestycyjne, podatek, kapitał obrotowy) i parametry bez źródła. Przy każdej uwadze podaj, których dwóch założeń dotyczy. Nie poprawiaj ich, nie proponuj nowych wartości.

Sprawdź: każda uwaga wskazuje dwa konkretne założenia z Twojej listy. Uwaga bez wskazania pozostaje opinią. Czy niespójność jest rzeczywista, rozstrzyga właściciel modelu.

8. Próg rentowności

Dla produktu: cena 100, koszt zmienny na sztukę 40, koszty stałe w okresie 60 000. Policz próg rentowności w sztukach i w przychodzie. Pokaż wzór i jednostki. Wskaż, które założenia (stałość kosztów, jedna cena) decydują o wyniku. Nie rekomenduj decyzji.

Sprawdź: marża na sztukę to 60, a próg to 60 000 / 60 = 1000 sztuk, czyli przychód 100 000. Sprawdź odwrotnie: 1000 × 60 = 60 000. Przy kilku produktach z różnymi cenami jeden wzór nie wystarczy, a Copilot nie zastępuje własnego rachunku.

Copilot w aplikacjach Microsoft 365: 7 promptów do plików, poczty i spotkań

1. Excel: prognoza płynności

Z [saldo początkowe, harmonogram wpływów i wydatków] przygotuj model na [okres]. Rozdziel terminy potwierdzone i szacowane. Pokaż saldo końcowe i pozycje o niepewnym terminie. Nie utożsamiaj przychodu z wpływem gotówki.

Sprawdź: czy saldo otwarcia zgadza się z wyciągiem i czy ten sam wpływ nie wystąpił w dwóch źródłach.

2. Excel: NPV i IRR

Dla [harmonogram nakładów i przepływów] zaproponuj formuły NPV i IRR według [stopa dyskontowa podana przeze mnie]. Pokaż momenty przepływów i założenia. Nie dobieraj stopy samodzielnie i nie wydawaj rekomendacji inwestycyjnej.

Sprawdź na przykładzie: nakład 1000 w roku 0, wpływy po 400 w latach 1 do 3, stopa 10%. Wynik: NPV około −5,26, IRR około 9,70%. Jeśli formuła daje co innego, błąd jest w formule (np. nakład z niewłaściwym okresem), nie w teorii.

3. Excel: ceny, wolumen, zakres

Z [zestawienie kosztów] oddziel zmiany cen, wolumenu i zakresu usług, jeśli dane na to pozwalają. Wskaż pozycje do wyjaśnienia i potrzebne dowody. Nie traktuj każdego wzrostu jako nieefektywności.

Sprawdź: czy suma rozbicia równa się całkowitej zmianie. Jeśli kolumny z wolumenem nie ma, Copilot ma o tym napisać, a nie zgadywać.

4. PowerPoint: komentarz dla zarządu

Przygotuj projekt komentarza do [uzgodnione wskaźniki] na otwartej prezentacji. Przy każdej liczbie wskaż tabelę źródłową. Rozdziel wykonanie, odchylenie i hipotezę przyczyny. Zakończ listą decyzji, do których brakuje informacji.

Sprawdź: czy każda liczba na slajdzie istnieje w tabeli źródłowej i czy opis nie zamienia korelacji w przyczynę.

5. Excel: przeliczenie walut

W kolumnie „Kwota EUR” i kolumnie „Kurs” dodaj kolumnę „Kwota PLN” jako iloczyn obu wartości. Pokaż formułę i zakres. Wiersze bez kursu albo z kursem tekstowym oznacz osobno i nie uzupełniaj kursu samodzielnie. Pokaż sumę w PLN.

Sprawdź na przykładzie: 1000 EUR przy kursie 4,30 daje 4300 PLN, 2500 EUR przy kursie 4,25 daje 10 625 PLN, suma 14 925 PLN. Kursy są przykładowe. W prawdziwym pliku źródło i datę kursu ustalasz sam, a księgowe zasady przeliczenia nie wynikają z promptu.

6. Excel: zmiana rok do roku

Do tabeli z przychodem i wynikiem za dwa okresy dodaj kolumny: zmiana procentowa przychodu, zmiana wyniku, marża w obu okresach i zmiana marży w punktach procentowych. Pokaż formuły. Oznacz wiersze z zerową lub ujemną wartością bazową, dla których zmiana procentowa jest myląca.

Sprawdź na przykładzie: przychód 400 i 460 daje +15%, marża 10% i 12% daje +2 punkty procentowe, a wynik rośnie z 40 do 55,2, czyli o 38%. Zmiana marży w punktach to nie zmiana w procentach.

7. Outlook: ustalenia o zmianie budżetu

Streść wskazany wątek o zmianie budżetu: kwoty, kto je zaproponował, kto zatwierdził, jakie warunki i terminy. Rozdziel propozycje od zatwierdzeń. Nie zmieniaj liczb ani ich nie zaokrąglaj. Wypisz pytania, na które w wątku nie ma odpowiedzi.

Sprawdź: otwórz ostatnią wiadomość i każdą wymienioną kwotę znajdź w wątku. „Zatwierdzone” bez wskazanej wiadomości nie jest zatwierdzeniem.

Cowork: 5 promptów do zadań wieloetapowych

Podaj pliki z datą i wersją. Wynik oddaj osobie zatwierdzającej przed wysyłką lub zmianą danych. Agent przygotuje pakiet, ale to nie on odpowiada za liczby.

1. Komentarz miesięczny z rejestrem źródeł

Z [zatwierdzone pliki z datą i wersją] przygotuj komentarz do wyników za [okres], tabelę ustaleń i rejestr źródeł. Każda liczba ma wskazany plik i komórkę. Odchylenia opisz bez przypisywania przyczyn. Braki pokaż osobno.

Sprawdź: wylosuj pięć liczb i znajdź je w źródle.

2. Porównanie konkurentów

Porównaj [publiczne sprawozdania] według [zdefiniowane wskaźniki]. Wskaż okres, walutę, standard i zakres konsolidacji. Oznacz różnice ograniczające porównanie. Nie uzupełniaj nieujawnionych informacji szacunkiem bez wyraźnej etykiety.

Sprawdź: przypisy w sprawozdaniach. Identyczna nazwa wskaźnika nie gwarantuje identycznej definicji.

3. Rentowność kanałów sprzedaży

Porównaj [kanały] z uwzględnieniem uzgodnionych kosztów pozyskania, realizacji i zwrotów. Oddziel dane mierzone od alokowanych. Pokaż wpływ alternatywnego klucza podziału. Nie wybieraj kanału wyłącznie według przychodu.

Sprawdź: czy klienci korzystający z kilku kanałów nie są liczeni wielokrotnie.

4. Zestawienie wniosków inwestycyjnych

Z [pliki wniosków inwestycyjnych] i [wzór zestawienia] przygotuj tabelę: wniosek, nakład, okres, przepływy, stopa dyskontowa podana przeze mnie, NPV, brakujące dane. Wnioski z brakami nie wchodzą do porównania, tylko na listę pytań. Pokaż, z której komórki pochodzi każda liczba. Nie ustalaj rankingu ani rekomendacji.

Sprawdź: przelicz NPV jednego wniosku samodzielnie na przykładzie z promptu 2 w aplikacjach (około −5,26). Liczba wniosków w tabeli i na liście pytań zgadza się z liczbą plików.

5. Aktualizacja prognozy z rejestrem zmian

Z [poprzednia wersja prognozy], [wykonanie za zamknięte okresy] i [zatwierdzone zmiany założeń] przygotuj nową wersję i rejestr zmian: pozycja, wartość przed, wartość po, przyczyna z listy zatwierdzonych zmian. Zmian bez uzasadnienia na liście nie wprowadzaj, wypisz je osobno.

Sprawdź: suma zmian w rejestrze równa się różnicy między sumą nowej i poprzedniej prognozy. Okresy zamknięte w nowej wersji pokrywają się z wykonaniem. Wersję zatwierdza osoba odpowiedzialna za prognozę.

Przykład kontroli obliczenia

W przykładzie syntetycznym budżet przychodów wynosi 200 tysięcy PLN, a wykonanie 220 tysięcy. Odchylenie to 20 tysięcy, czyli 10% budżetu. Budżet kosztów to 150 tysięcy, wykonanie 176 tysięcy, więc wynik spada z 50 do 44 tysięcy mimo wzrostu przychodów.

Marża (wynik podzielony przez przychód) zmienia się z 25% na 20%, czyli maleje o 5 punktów procentowych. To nie jest spadek o 5%. Opis „sprzedaż wzrosła, więc poprawiła się rentowność” byłby tu błędny. Te liczby służą tylko pokazaniu kontroli.

KontrolaPytanie przed przekazaniem analizy
DaneCzy zgadzają się sumy, waluty, okres i korekty?
FormułyCzy znane przypadki dają oczekiwany wynik?
InterpretacjaCzy wniosek wynika z liczb, czy jest hipotezą?
OdpowiedzialnośćKto zatwierdza materiał i dalsze działanie?

W poniedziałek wybierz jeden zamknięty okres i odtwórz znaną analizę z pomocą promptu. Porównaj wynik i pełny czas pracy, razem ze sprawdzaniem. Podobny podział na materiał roboczy i odpowiedzialność za wynik opisujemy w promptach dla księgowych, a ogólne zasady w przewodniku AI w codziennej pracy.

Portret Krzysztofa Majchrzyckiego

O autorze

Krzysztof Majchrzycki jest architektem systemów i AI Business Partnerem. Od wielu lat łączy technologię z biznesem i zarządzaniem. Współtworzył firmy technologiczne i kierował polskim oddziałem międzynarodowej grupy. Dziś projektuje modele firm i inteligentne systemy operacyjne, które z nich wynikają. Ukończył Executive MBA i ma certyfikat Prosci® Certified Change Practitioner.

Naucz się zlecać pracę agentom i sprawdzać wynik

Kurs AI Agent Manager w Akademii: prompty to początek, liczy się kontrola tego, co wraca.